اسیلوسکوپ

آشنایی با اسیلوسکوپ

اسیلوسکوپ ( Oscilloscope ) یک دستگاه اندازه گیری است که از آن برای مشاهده شکل موج ها و اندازه گیری ولتاژ ، زمان تناوب ، اختلاف فاز و همچنین مشاهده منحنی مشخصه ولت و آمپر عناصر نیمه هادی مانند دیود و ترانزیستور استفاده می شود . اسیلوسکوپ یک ولت متر  بسیار دقیق است ولی توانایی اندازه گیری جریان را به طور مستقیم در مدار را ندارد و برای اندازه گیری جریان باید از روش های غیر مستقیم مانند قانون اهم استفاده کرد . یکی از مزایای اسیلوسکوپ این است که بر خلاف مولتی مترهای معمولی ، در فرکانس های بالا نیز به خوبی کار می کند و مقدار عبور فرکانس در مدار نشان میدهد . اندازه گیری و مشاهده شکل موج ها در اسیلوسکوپ از ولتاژ با فرکانس صفر ( DC ) شروع و به فرکانس مشخصی ختم می گردد که معمولاً اسیلوسکوپ را با این فرکانس مشخص می کنند . مثلاً اسیلوسکوپ 20 مگاهرتز ، یعنی اسیلوسکوپی که می تواند ولتاژهای DC و AC تا 20MHZ را نمایش دهد . اسیلوسکوپ ها در نوع آنالوگ و دیجیتال ساخته می شوند  ما قصد نداریم به بررسی ساختمان داخلی اسیلوسکوپ بپردازیم بلکه هدف ، آشنایی با قابلیت های اسیلوسکوپ و نحوه استفاده از آن می باشد .   طرز کار همه اسیلوسکوپ ها شبیه یکدیگر است و کلیدها و ولوم های آنها تقریباً یکی است .

اصولا کلمه oscilloscope به معنی نوسان نما یا نوسان سنج است و این وسیله برای نمایش دوبعدی سیگنال های متغیر با زمان ساخته شده است که محور افقی نمایش زمان و محور عمودی محور اختلاف ولتاژ بین دو نقطه از مدار است. پس اسیلوسکوپ فقط توانایی نمایش ولتاژ را دارد و وسیله ای صرفا برای اندازه گیری است و یک اسکوپ ایده آل نباید هیچ تاثیری بر روی سیگنال ورودی داشته باشد و فقط سیگنال رو نمایش بدهد.همانطور که می دانید اسیلوسکوپ  یکی از وسایل مهم در اندازه گیری الکترونیک می باشد.
 
تنظیمات پایه

اگرچه کلیدهای کنترلی اسکوپ های مختلف کمی با هم فرق می کند ولی در مجموع در اسکوپ های آنالوگ یک سری کلید های اساسی وجود دارد که اگرچه در ظاهر تفاوت هایی وجود دارد ولی در نهایت وظیفه ی آنها در مدل های مختلف یکیست و در شکل زیر یکی از ساده ترین مدل ها رو می بینید. این شکل به چهار قسمت مختلف تقسیم شده که سه قسمت مهم اون نامگذاری شده که در زیر توضیح اون ها رو می بینید
a. انتخاب و ضعیت عمودی (کلید Vertical MODE در مرز مشترک قسمت 2 و 3)

بسته به این که بخواهیم از کدوم یک از ورودی های اسیلوسکوپ استفاده کنیم می توانیم کلید MODE رو تنظیم کنیم که به ترتیب از بالا به پایین اسکوپ، روی صفحه نمایش، کانال یک، کانال دو، دو موج را
همزمان و در وضعیت ADD، جمع ریاضی دو موج را نشان خواهد داد.

توجه1: بعضی از اسکوپ ها بجای کلید DUAL دو کلید دیگر به نام های ALT و CHOP دارند که هر دوی اون ها هم دو موج رو همزمان نمایش می دهند اما تفاوت ALT و CHOP در این است که ALT یک دوره تناوب از یک موج رو به طور کامل و بسیار سریع نمایش میدهد و بعد موج کانال دیگه رو. اما این تغییر انقدر سریع انجام میشه که ما اون رو حس نمی کنیم. اما وضعیت CHOP به صورت انتخابی بریده هایی از یک موج و بریده هایی ازیک موج دیگه رو هم زمان نشون میده که ممکنه شکل موج در فرکانس های پایین با نقطه هایی خالی نشون داده بشه.

توجه2:(MODE X-Y) در بعضی از اسکوپ ها دکمه ی تغییر وضعیت به X-Y در کنار همین دکمه های Vertical mode قرار داره و در بعضی در قسمت تریگر و برخی در قسمت های دیگه مثلا کلید MODE (نه Vertical MODE مثل چیزی که در بالا توضیح داده شد). اما چیزی که مهمه اینه که این وضعیت برای حذف بین دو کانال استفاده میشه و درواقع اونچه بر روی اسکوپ نشون داده میشه، مشخصه ی انتقالی بین دو نقطه است که محور عمودی معرف تغییرات کانال A و محور افقی نمایش تغییرات کانال B است.

b.کنترل زمان

همون طور که در شکل قسمت 1 می بینید صفحه نمایش (CRT) اسکوپ با واحدهایی مدرج شده که در مورد زمان برای پیدا کردن فرکانس موج استفاده می شه به این شکل که فرض کنیم یک موج به ورودی اسکوپ وارد شده(منبع اش می تونه مثلا یک سیگنال ژنراتور یا یک ترانس باشه که توضیح داده خواهد شد) و ما می خواهیم فرکانس اش رو پیدا کنیم. اول باید سوییچ Sweep time/Div رو به صورتی تنظیم کنیم که یک موج ثابت با حداقل یک دوره ی تناوب بر روی صفحه مشخص بشه، بعد از اون عددی رو که سوییچ روی اونه در واحد اون قسمت ضرب کنیم و به این ترتیب دوره ی تناوب یا پریود موج به دست می یاد که با معکوس کردن اون می تونیم فرکانس اش رو به دست بیاریم. مثلا فرض کنیم در مورد موج بالا اگه سوییچ time/div(بخونید تایم دیویژن) روی عدد 5 در قسمت ms باشه، نشون می ده که هر واحد افقی ما 5 میلی ثانیه رو نشون می ده و از اون جایی که موج ما در یک دوره ی تناوب در امتداد 4 خونه قرار گرفته، پس 4 تا 5 میلی ثانیه که 20 میلی ثانیه(یا 0.02 ثانیه) است دوره ی تناوب این موجه و در نتیجه فرکانس اون 0.02/1 یا پنجاه هرتزه که مثلا می تونه خروجی یه ترانس از برق شهری باشه.

c.کنترل ولتاژ یا دامنه

کنترل دامنه یا روش خوندن دامنه ی موج دقیقا مثل روش خوندن زمانه با این تفاوت که باید واحد های عمودی در Volt/Div (بخونید ولت دیویژن) ضرب بشه. مثلا در مورد موج بالا اگه بخواهیم ولتاژ P-P (پیک تو پیک یا از قله تا قله) رو اندازه بگیریم. با فرض اینکه Volt/Div بر روی عدد 1 باشه از قله تا قله ی موج ما 4 خونه رو اشغال کرده که ضربدر عدد یک، 4 ولت رو نشون میده. و این تنظیمات برای هر کانال ورودی باید به طور جداگانه انجام بشه و موج هر کانال باید بر اساس مقیاس خودش خونده بشه.
نکته ی مهم: در اکثر اسکوپ ها روی دستگیره های Time/Div و Volt/Div یه دستگیره ی کوچکتر وجود داره که برای کالیبره کردن اسکوپ استفاده میشه و ما همیشه باید قبل از تنظیم این سوییچ ها این دستگیره ی کوچکتر رو تا انتها در جهت عقربه های ساعت بچرخونیم در غیر اینصورت اندازه گیری های ما صحیح نخواهد بود.

d. انتخاب وضعیت های AC , GND , DC

این کلید سه حالته که معمولا زیر Volt/Div قرار داره به ما امکان میده که نوع خروجی مون رو انتخاب کنیم به این صورا که اگر کلید در وضعیت AC قرار داشته باشه تنها مولفه ی AC سیگنال نمایش داده خواهد شد و مقدار DC یا آفست موج ما حذف خواهد شد. وضعیت GND ورودی ما را به زمین اتصال کوتاه می کند و امکان تنظیم عمودی سطح صفر رو به ما میده. و وضعیت DC موج رو دست نخورده و بدون تغییر به ما نشون می ده که این موج مقدار شامل DC و AC خواهد بود.

توجه: همیشه در ابتدای کار باید از تنظیم بودن وضعیت صفر اسیلوسکوپ مطمئن بشیم به این ترتیب که کلید رو در حالت GND قرار داده و با دستگیره های Position خط افقی را بر روی صفر قرار دهیم. اینکار را باید برای هر کانال به طور جداگانه باید انجام دهیم و برای تغیر وضعیت از یک کانال به کانال دیگه می تونیم از کلید MODE (که توضیح داده شد) استفاده کنیم.
نکته1: استفاده از وضعیت AC اگرچه می تونه باعث مسدود کردن مقدار DC موج بشه اما در فرکانس های پایین می تونه باعث اعوجاج و به هم ریختگی شکل موج بشه و دلیل این مسئله استفاده از خازن های ظرفیت بالایی است که برای حذف مقدار DC موج درون اسکوپ وجود داره.
 نکته2: اگرچه استفاده از وضعیت AC، ممکنه مشکل مطرح شده در قسمت الف رو بوجود بیاره، اما استفاده ی مفید اون می تونه برای اندازه گیری ریپل های بسیار کوچک موجود بر روی ولتاژ های به ظاهر DC باشه.(چطوری؟)

نکته3: تنها مشکل وضعیت DC اینه که ممکنه مقدار DC موج، مزاحم اندازه گیری دقیق مقدار AC بشه.

اساسی ترین مسائل مربوط به اسکوپ رو بررسی کردیم ولی مطالب دیگه ای هم وجود داره که معمولا در استفاده های مقدماتی کمتر از اونا استفاده میشه مثل تریگر کردن اسکوپ با یک منبع خارجی(و کلا بخش Triggering) یا کالیبره کردن اسکوپ بوسیله ی سیگنال مربعی یی که اسکوپ در اختیارمون قرار میده و یا مسایل نسبتا گسترده در رابطه با پروب ها جهت اندازه گیری های بسیار دقیق و ... که در یک پست دیگه بعد از معرفی مولتی متر دیجیتال و سیگنال ژنراتور، اونا رو خواهم نوشت ولی تنظیم برخی از کلیدهای بخش Triggering رو (بدون دلیل) جهت اندازه گیری صحیح در قسمت راهنمای قدم به قدم نوشته ام.

راهنمای قدم به قدم استفاده از اسکوپ

      قدم اول: روشن کردن اسکوپ!
     

 قدم دوم: اطمینان از کالیبره بودن اسکوپ
کلید های Gain Variable Control رو که به صورت کلیدی کوچکتر بر روی کلیدهای Volt/Div و Time/Div وجود داره تا انتها در جهت عقربه های ساعت بچرخونید.
   

  قدم سوم: تنظیم زمین اسکوپ
کلید سه حالته ی AC GND DC رو برای هر دو کانال در حالت GND قرار بدید و با دستگیره ی Position محور عمودی رو روی صفر قرار بدید. بوسیله ی کلیدهای Intensity و Focus به ترتیب شدت نور و نازکی موج رو تنظیم کنید و بعد از تنظیم زمین کلیدها رو در وضعیت DC قرار بدید.
     

 قدم چهارم: وصل مدار به اسکوپ
اگر از یک کانال می خواهید استفاده کنید با یک پروب و اگه از دو کانال با دو پروب باید مدار رو به اسکوپ وصل کنید. به این صورت که سوکت پروب رو به ورودی کانال مورد نظر وصل کنید و سر دیگه ی اون رو به دو سر المان یا قسمتی از مدار که می خواهید تغییرات ولتاژ اون رو بررسی کنید، وصل کنید
 
      قدم پنجم: پایداری موج 
اگه موجی که روی صفحه نشون داده میشه یا سریع حرکت میکنه، دستگیره ی Trigger Level رو در حالت وسط قرار بدید و یه کم Time/Div رو هم تغییر بدید تا شکل موج واضحتر بشه و اگه موجتون ثابت بود به قدم بعد برید.

      قدم ششم: انتخاب منبع
کانال مورد نظرتون رو برای نمایش روی صفحه بوسیله ی کلید چند حالته ی Vertical Mode انتخاب کنید. اگه هر دو کانال رو هم زمان می خواهید ببینید یکی از حالتهای ALT یا CHOP رو انتخاب کنید و اگه مجموع دو موج مورد نظرتونه وضعیت ADD رو انتخاب کنید.

   

  قدم هفتم: اندازه گیری مشخصات موج
تعداد خونه های افقی رو که در امتداد یک دوره ی تناوب قرار گرفته اند در واحد Time/Div ضرب کنید و عدد به دست اومده رو معکوس کنید تا فرکانس موج بدست بیاد. برای بدست اوردن دامنه ی سیگنال، تعداد خونه های افقی رو از قله تا پایین ترین نقطه ی موج بشمارید و در Volt/Div اون کانال ضرب کنید. عدد به دست اومده اندازه ی دامنه ی P-P موج خواهد بود.
اگه مدارتون رو دست بسته باشید و اسکوپ تون هم سالم باشه باید بعد از این مراحل یک شکل موج ثابت رو بر روی اسکوپ ایجاد کرده باشید و مشخصات اون رو هم اندازه گیری کرده باشید. در غیر اینصورت باید دنبال پیدا کردن اشکال مدارتون یا اطمینان از سالم بودن اسکوپ باشید.

 

 

 

اسیلوسکوپ آنالوگ
اسیلوسکوپ

 

                                                         معرفی دستگاه اسیلوسکوپ در یک نگاه

اسیلوسکوپ: دستگاهی که به کمک آن میتوان هر نوع پدیده متغیری را که قابل تبدیل به ولتاژ یا جریان باشد ، روی صفحه مشاهده کرده و مورد مطالعه قرار داد.
شرح قسمت جلوی دستگاه و کار با دکمه ها:
1 – صفحه نمایش : صفحه ای مدرج شده که در آن سیگنالهای ورودی را مشاهده و برسی می کنیم.
2 – کلید  : POWERدستگاه را خاموش یا روشن نماییم.
3 – کلید INTENS : در زیر صفحه نمایش قرار دارد وتوسط آن می توانیم شدت نور صفحه نمایش را تنظیم کنیم.
4 – کلید FOCUS : در پایین صفحه نمایش قرار دارد وتوسط آن می توانیم شدت نور امواج نمایشی را تنظیم کنیم.
5 – خروجی cal 2vp-p : خروجی دستگاه است ( جایی که پراب به آن وصل می شود وسیگنال را دریافت و به یکی از ورودی ها منتقل میکند.
6 – کلید TRIG : نوع موج نمایشی را مشخص می کند و دارای سه حالت زیر است:
     الف ) AC : شکل موج را بدون مولفه ثابت به ما نشان می دهد زیرا در سر راهش یک خازن قرار دارد که خازن وقتی شارژ شد جریانی را از خود عبور نمی دهد.
      ب )  GND : شکل موج را به صورت مولفه ثابت ( مانند یک خط راست ) نمایش می دهد و به ما فقط یک خط ثابت را نشان می دهد.
      ج ) DC : شکل موج حاصل از مولفه AC و مولفه ثابت را باهم به ما نشان می دهد و شکل موج ها به سمت بالا رفته و تعداد خانه های بالا و پایین (به صورت عمودی) با هم برابر نیست.
7 – سلکتور TIME/DIV : دارای سه وضعیت ثانیه ، میلی ثانیه (3-10) ، میکرو ثانیه (6-10) می باشد و توسط آن می توانیم دوره تناوب را کم یا زیاد کنیم .
8 – کلید MODE : توسط آن می توانیم نوع سیگنال موجود در صفحه نمایش را تعیین نماییم و دارای 4 حالت زیر است
     الف ) CH 1 : سیگنال ورودی از کانال یک را در صفحه نمایش نشان میدهد .
      ب )  CH 2 : سیگنال ورودی از کانال دو را در صفحه نمایش نشان میدهد .
      ج )  DUAL : هر دو سیگنال ورودی از کانال یک و کانال دو را در صفحه نمایش نشان میدهد .
       د )  ADD : دو سیگنال ورودی از کانال یک و کانال دو را با هم جمع نموده و حاصل را در یک سیگنال       .           جدید در صفحه نمایش نشان میدهد .
9 – کلید های POSITION : برای تنظیم سیگنال موجود نسبت به محور مختصات صفحه نمایش از آن استفاده می کنیم.
10 – سلکتور VOLTS/DIV : دارای دو وضعیت ولت ، میلی ولت (3-10) می باشد و توسط آن می توانیم را  .        دامنه سیگنال ورودی را کم یا زیاد کنیم .
11 – ورودی INPUT CH : محلی که پراب به آنجا وصل شده و امواج را جهت مطالعه وارد دستگاه می کند.
12 – پراب : یک سیم رابط جهت انتقال سیگنال از محیط بیرون به درون دستگاه است.

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

درباره parsianrayaneh

شرکت پارسیان رایانه با شماره ثبت 415222 و با 20 سال تجربه(از سال های 1372 تا به امروز) و رضایت مشتریان بی شمار در عرصه های مختلف همچون آموزش تعمیرات لپ تاپ,آموزش تعمیرات کامپیوتر,آموزش تعمیرات هارد دیسک,آموزش ویژه الکترونیک کاربردی,تعمیرات لپ تاپ,تعمیرات کامپیوتر و خدماتی متنوع و به روز ترین امکانات الکترونیکی در خدمت تمامی عزیزانی است که به کیفیت و تخصص اهمیت می دهند .تعمیرات لپ تاپ بصورت فوق تخصصی و همچنین آموزش تعمیرات لپ تاپ بصورت کاملا حرفه ای و در آموزشگاه کاملا مجهز و پیشرفته صورت می پذیرد.یکی از بزرگترین دلایلی که پارسیان رایانه را از دیگران متمایز می کند داشتن اساتیدبا تجربه(از سال 1372تا امروز)،متخصص و حضور در محیطی است که در آن آینده شما ستاره ای ، قابل رویت است .گارانتی استثنایی پارسیان رایانه مهر نهایی است بر تمامی خدماتی که به آن ایمان دارد و می کوشد تا بهترین کیفیت را ارائه دهد.ما تنها مرکزی میباشیم که در حضور کارورزان لپ تاپ ،مادربرد،هارددیسک،پاور،کارت گرافیک تعمیر میکنیم تا ازتجربیات اندوخته خود به کارورزان انتقال دهیم.دوره های پیشرفته ویژه همکار در پارسیان رایانه صورت می پذیرد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *